Phần mềm quản lý nhà hàng thông dụng, nhìn từ người đứng ca

Bùi Thanh Tùng

Hồi tôi mới vào nghề, order ghi trên phiếu giấy than, một liên giữ lại, một liên cắm vào cây đinh ở cửa bếp. Tối đông khách, cây đinh dày cộm, phiếu rơi xuống sàn, chữ viết vội đọc không ra. Bây giờ ở phần lớn quán tôi ghé, người phục vụ bấm máy tính bảng, phiếu in thẳng ra ở bếp và quầy. Học viên thường hỏi tôi nên biết phần mềm quản lý nhà hàng thông dụng nào. Tôi trả lời: biết tên không quan trọng bằng hiểu nó làm gì.

Đọc nhanh: Bài giải thích phần mềm quản lý nhà hàng làm những việc gì trong một ca, vài cái tên hay gặp, và cách người mới làm quen cho nhanh.

Phần một: Nó làm gì trong một ca làm

Phần mềm quản lý nhà hàng thường được gọi chung là hệ thống POS, viết tắt của Point of Sale, tức điểm bán hàng. Tôi hay ví nó như hệ thần kinh của nhà hàng: tín hiệu từ bàn khách chạy qua nó tới bếp, quầy, thu ngân và cả văn phòng quản lý.

Việc đầu tiên là nhận order. Người phục vụ chọn bàn, chọn món, ghi chú yêu cầu riêng như ít đá, không hành, rồi gửi. Bếp và quầy nhận phiếu ngay, không còn cảnh chữ viết tay khó đọc. Phần mềm cũng hiện trạng thái bàn: bàn trống, bàn đang ăn, bàn chờ tính tiền.

Việc thứ hai là thanh toán. Hệ thống tính tiền, in hóa đơn, nhận nhiều hình thức trả, và ghi doanh thu tự động. Thu ngân đỡ phải cộng tay, cuối ca đối chiếu cũng nhanh hơn.

Việc thứ ba là quản lý kho. Mỗi món bán ra có thể được trừ nguyên liệu tương ứng, phần mềm cảnh báo khi một thứ sắp hết. Việc này phụ thuộc vào chuyện quán có khai báo định lượng đầy đủ hay không, nên không phải nơi nào cũng dùng tới.

Việc thứ tư là báo cáo: doanh thu theo ca, theo ngày, món bán chạy, giờ đông khách. Đây là phần quản lý cần nhất, vì nó cho biết tiền đang tới từ đâu và đi về đâu. Phần mềm chỉ là một trong những công cụ trong nghề nhà hàng và f&b, và muốn dùng nó cho đúng thì nên hiểu trước các bộ phận mà nó nối với nhau, điều bài tổng quan có giảng kỹ.

Tình huống: Một quán tôi từng tư vấn có món lẩu bán rất chạy, chủ quán định tăng thêm bàn cho món này. Mở báo cáo trên phần mềm ra xem kỹ thì món lẩu bán chạy thật, nhưng phần lớn rơi vào tối thứ sáu và thứ bảy, còn ngày thường lại khá vắng. Thay vì tăng bàn, quán chọn tăng người cho hai tối cuối tuần. Không có số liệu, quyết định đó gần như chỉ dựa vào cảm giác.

Phần hai: Vài cái tên hay gặp

Ở Việt Nam có khá nhiều phần mềm cho ngành ăn uống, cả nội địa lẫn nước ngoài. Những cái tên người làm nghề hay bắt gặp gồm KiotViet, phổ biến ở quán nhỏ và vừa nhờ giao diện dễ dùng; iPOS, hướng nhiều vào nhà hàng với các tính năng quản lý chuyên cho F&B; và Sapo FnB, có thế mạnh bán hàng đa kênh, gộp cả bán tại chỗ lẫn bán online. Còn nhiều tên khác nữa, mỗi quán chọn theo quy mô, ngân sách và cách vận hành của mình.

Tôi không khuyên học viên chạy theo thạo hết mọi phần mềm. Chúng giống các hãng xe máy: vị trí nút có thể khác, nhưng ai biết chạy một chiếc thì sang chiếc khác chỉ mất vài phút làm quen. Logic chung luôn giống nhau: chọn bàn, chọn món, gửi bếp, tính tiền, xem báo cáo. Nắm được cái logic đó, phần mềm nào bạn cũng học nhanh.

Cũng xin nói thật là tên gọi, tính năng và gói dịch vụ của các phần mềm thay đổi theo thời gian. Nếu bạn là người chọn phần mềm cho quán, hãy dùng thử bản demo và hỏi kỹ chi phí, hỗ trợ kỹ thuật, thay vì chỉ nghe giới thiệu.

Phần ba: Vì sao người đứng ca nên biết dùng

Đứng ở góc người tuyển dụng, tôi luôn thấy nhẹ người khi ứng viên nói đã quen dùng POS. Người đó bắt nhịp nhanh hơn, ít bấm sai, ít gửi nhầm món xuống bếp, và tôi bớt được vài buổi kèm cặp. Với người muốn lên giám sát hay quản lý, biết đọc báo cáo từ phần mềm là công cụ để ra quyết định có cơ sở.

Học phần mềm không khó. Phần lớn có giao diện trực quan và hướng dẫn sẵn. Ở quán, bạn nên tranh thủ ngay những ca đầu, nhờ đồng nghiệp chỉ các thao tác cơ bản, rồi tập cả những thao tác ít gặp như tách bàn, gộp bàn, hủy món, vì đó là chỗ người mới hay kẹt nhất giữa giờ đông.

Một mẹo cho người chưa đi làm: nhiều nhà cung cấp có bản dùng thử miễn phí. Bạn có thể đăng ký thử một phần mềm, tự tạo vài món, tự nhập vài order giả, rồi xem báo cáo cuối ngày. Một buổi tối như vậy đủ để bạn tự tin hơn khi đi phỏng vấn.

Cây đinh cắm phiếu ở cửa bếp giờ còn ở vài quán, và tôi vẫn hơi nhớ nó. Nhưng người mới vào nghề hôm nay thì nên làm quen với màn hình trước, vì đó là thứ bạn sẽ chạm vào nhiều nhất trong ca.